کاخ سفید با کلمات بازی می کند یا عقب می نشیند؟

کاخ سفید با کلمات بازی می کند یا عقب می نشیند؟


به گزارش گروه تحلیل، تفسیر و پژوهش‌های خبری ایرنا، اظهارات اخیر «مایک پمپئو» وزیر امور خارجه آمریکا در نشست خبری مشترک با وزیر خارجه سوئیس در خصوص ایران، یک بار دیگر نگاه رسانه‌ها را متوجه مناسبات منحصر بفرد تهران و واشنگتن کرده است.

وزیر خارجه آمریکا که روز یکشنبه دوازدهم خرداد برای شرکت در نشستی محرمانه، میهمان وزیر خارجه سوئیس بود، در کنفرانس خبری مشترک در پاسخ به پرسشی در خصوص احتمال مذاکره با ایران اظهار کرد که آمریکا آماده مذاکره «بدون پیش‌شرط» با ایران است اما افزود که لازم است تا ایران مانند «یک کشور عادی» رفتار کند.

از دید برخی ناظران اظهارات «دوپهلوی» وزیر خارجه آمریکا را می‌توان در چارچوب افزایش «انعطاف کلامی» مقام‌های آمریکایی در قبال تهران در روزهای گذشته تحلیل و تفسیر کرد؛ انعطافی که به گفته تحلیلگران کاملاً محسوس و البته معنادار است.

درحالی که برخی این انعطاف مواضع را در راستای تداوم جنگ روانی واشنگتن در برابر تهران و در چارچوب حداکثرسازی فشارها تفسیر می‌کنند، برخی دیگر از تحلیلگران، این نرمش را ناشی از استیصال واشنگتن در برابر تهران می‌دانند. به گفته این ناظران، مقاومت جانانه مردم در برابر فشارهای آمریکایی، مقام‌های واشنگتن را برای حفظ «حیثیت سیاسی» خود، به عقب نشینی در مواضع سرسختانه اخیرشان واداشته است.

آیا نرمش مواضع، بازی کلامی است؟

اظهارات اخیر پمپئو مبنی بر آمادگی آمریکا برای مذاکره بدون پیش شرط با ایران در حالی مطرح شده که او در بخش دیگری از گفت و گوی خبری خود، بار دیگر اتهامات ادعایی تکراری واشنگتن را علیه کشورمان مطرح کرد.

پمپئو با تکرار این ادعا که «ایران به تلاش‌های توسعه‌طلبانه خود در تمام دنیا ادامه می‌دهد»، گفت: این همان چیزی است که آمریکا به دنبال تغییر آن است.

ضد و نقیضِ موضع گیری وزیر خارجه آمریکا در این گفت و گو، بار دیگر ایده مواضع سینوسی و سیاست مکمل راهبرد فشار و تاکتیک مذاکره را در ذهن ناظران پر رنگ کرده است؛ سیاستی که در نتیجه هوشیاری شخص رهبری و مسؤولان جمهوری اسلامی به هدف مطلوب آمریکا منجر نخواهد شد.

پمپئو از سویی مذاکره بدون پیش شرط را مطرح می‌کند و از سویی دیگر گفت و گو را به «عادی رفتار کردن ایران» منوط می‌کند. «بازیگر عادی» بودن همان هدفی است که وزیر خارجه آمریکا یک سالی می‌شود از طریق مطرح کردن شروط ۱۲ گانه برای مذاکره با ایران دنبال می‌کند؛ شروطی که تغییر ماهیت و افت جایگاه و نقش منطقه‌ای ایران را هدفگذاری کرده است.

این مغالطه گویی نشان می‌دهد آمریکا هنوز از پیش شرط‌های خود برای مذاکره با ایران صرفنظر نکرده است، بلکه این پیش شرط‌ها را چون مفروضی قابل دست یابی اما قابل پیگیری در پس زمینه گفت و گوی احتمالی قرار داده است.

از این رو است که دستگاه دیپلماسی کشورمان، اظهارات وزیر امور خارجه آمریکا مبنی بر آمادگی بدون پیش شرط ایالات متحده برای مذاکره با ایران را «بازی با کلمات» و «بیان اهداف پنهانی در قالب کلمات جدیدی» دانست که ملاک عمل جمهوری اسلامی ایران قرار نخواهد گرفت.

به گفته «سیدعباس موسوی» سخنگوی وزارت امور خارجه، تغییر رویکرد کلی و رفتار عملی ایالات متحده آمریکا در قبال ملت ایران ملاک است. تأکید پمپئو مبنی بر تداوم کارزار فشار حداکثری بر ایران نشان‌دهنده تداوم رویکرد نادرست قبلی است که لازم است اصلاح شود.

تا زمانی که پیش شرط‌های گفت و گوی عادلانه مهیا نباشد و واشنگتن به ایران احترام نگذارد و رفتارهای خود را اصلاح نکند، نمی‌توان حتی به این گزینه فکر کرد.

«حسن روحانی» رئیس جمهوری کشورمان شنبه (۱۱ خرداد) در در دیدار با ورزشکاران و قهرمانان ملی با اشاره به اینکه در طول این مدت نشان دادیم در برابر قدرت‌های زورگو و زیاده‌خواه، تسلیم نمی‌شویم، تاکید کرد: ما اهل منطق و مذاکره‌ایم، اگر با احترام کامل و در چارچوب مقررات بین‌المللی به کنار میز مذاکره بنشیند و نه اینکه فرمان مذاکره صادر کند.

ولی آنچه اکنون می‌بینیم، پیشنهاد مذاکره از سوی آمریکا، آن هم از موضعی زورگویانه و قلدرمآبانه است، نه پیشنهادی برای گفت و گوی هدفمند و عادلانه. به همین دلیل است که رهبر انقلاب چهارشنبه گذشته در دیدار با استادان و اعضای هیأت‌های علمی دانشگاه‌ها مذاکره با آمریکا را نه تنها بی فایده بلکه برای کشور مضر دانستند.

آیا آمریکا از موضع خود عقب نشینی کرده است؟

پس از یک دوره رفتارهای خصمانه عیان در قبال تهران که به «تروریست» نامیدن ایرانیان و تهدید به «نابودی ایران» در کلام و قشون کشی نظامی در عمل هم کشیده شد، چندی است مقام‌های واشنگتن لحن کلام خود را تعدیل کرده و از «خیرخواهی» برای ایران و قصد خود برای «احیای عظمت ایران» سخن می‌گویند و تنها راه رسیدن به این اهداف را «مذاکره با آمریکا» معرفی می‌کنند.

پس از استقرار ناوهای هواپیمابر و سامانه موشک‌های پاتریوت در منطقه و تشدید تنش با ایران، اکنون مقام‌های آمریکایی در کنار تکرار پیشنهاد مذاکره، در جستجوی یک میانجی برای زمینه سازی و تسهیل گفت و گو با ایران هستند. سفرهای اخیر مقام‌های آمریکایی به عراق، ژاپن، آلمان و سوئیس هم در همین راستا تفسیر می‌شود. بررسی اظهار نظرهای اخیر مقام‌های واشنگتن که نشانه‌هایی از تعدیل مواضع را در خود دارد، این گزاره را تأیید می‌کند که آمریکایی‌ها در مقطع زمانی کنونی فتیله تنش علیه ایران را پایین کشیده اند.

پمپئو در سفر اخیر خود به آلمان، در گفت و گو با «هایکو ماس» وزیر خارجه این کشور گفت: آمریکا با راه اندازی سازوکار مالی ایران و اروپا موسوم به «اینستکس» مشکلی ندارد، به شرط اینکه مبادلات با تهران شامل کمک‌های بشردوستانه باشد و اجناس مورد معامله نیز دارای مجوز باشند.

در حالی پمپئو اینستکس را به صورت مشروط مورد پذیرش قرار داده که پیش از این آمریکایی‌ها به طور کلی با ماهیت ایجاد سازوکار مالی میان ایران و اروپا مخالفت می‌کردند. هرچند شروطی که پمپئو برای موافقت با اینستکس گذاشته، در عمل تغییری در نتیجه عملیاتی سازی این سازوکار ندارد، ولی تغییر (هرچند ظاهری) رویکرد واشنگتن محسوس و قابل توجه است.

خود ترامپ هم هفته پیش در جریان سفر به ژاپن و دیدار با «شینزو آبه»، ضمن درخواست نقش میانجیگری از نخست وزیر این کشور، موضعی نرم‌تر در برابر ایران اتخاذ کرد و با لحنی ملایم‌تر تاکید کرد که به دنبال تغییر نظام ایران نیست و «تنها هدفش» جلوگیری از دست یابی تهران به سلاح هسته‌ای است.

برخی موضع گیری های اینچنینی را به عقب نشینی آمریکا تعبیر می‌کنند؛ عقب نشینی ناگزیری که واکنش به مقاومت ایران است.

مقاومت ایران، برنامه‌های واشنگتن را به هم ریخت

بسیاری از ناظران، ستیزش و نرمش‌های پیاپی کلامی و عملی آمریکا در قبال کشورمان را ناشی از نداشتن استراتژی و برنامه مشخص در دولت آمریکا برای مواجهه با تهران می‌دانند. از دید این گروه، اینکه ترامپ و پمپئو از سویی بر حداکثرسازی فشارها علیه تهران تاکید می‌کنند و از سویی دیگر از مذاکره سخن می‌گویند، اینکه گاهی از نابودی ایران سخن می‌رانند و از سویی دیگر مواضع همدلانه با ملت ایران نشان می‌دهند، از نبود راهبرد مشخص در دولت ترامپ برای مواجهه با تهران نشأت می‌گیرد.

در چنین فضایی و از نگاه ناظران، تلاش برای کشاندن ایران پای میز مذاکره، برای ترامپ و تیم همراه او تنها مصارف انتخاباتی و سیاسی دارد؛ چنانکه تجربه مذاکره با رهبر کره شمالی هم تقریباً هیچ دستاورد عینی نداشت و جز توافقی روی کاغذ نبوده که به نام ترامپ به ثبت رسیده و در موقع مقتضی به کار می‌آید.

اتخاذ مواضع سینوسی مقام‌های واشنگتن، بیش از آنکه مسأله‌ای در حوزه سیاست خارجی واشنگتن باشد، برای ترامپ مسأله‌ای با مصارف داخلی است. بنابراین هرچه به انتخابات ۲۰۲۰ آمریکا نزدیک می‌شویم، بسامد این توابع سینوسی تشدید و فاصله زمانی آن کوتاه‌تر خواهد شد.

ولی گویا مقاومت جانانه ایران در برابر فشارهای چندوجهی آمریکا، تمام برنامه و طرح‌های ترامپ برای تهران را به هم ریخته است. شاید بتوان مواضع متغیر و دوپهلوی مقام‌های آمریکا را در سردرگمی آنها در انتخاب مواجهه کارآمد با ایران جست و جو کرد.

از دید تحلیلگران، خود آمریکایی‌ها که انتظار چنین مقاومتی را از سوی ملت ایران نداشتند، حال در تنگنا قرار گرفته و ناگزیرند در مواردی از مواضع تند و سرسختانه خود عقب بنشینند. به گفته رئیس جمهوری در دیدار با ورزشکاران، دشمنان آرزوی واهی داشتند که ملت ایران را وادار به تسلیم کنند، اما تا امروز علی رغم سختی و مشکلات، مردم در برابر فریادهای دشمن با غرش قهرمانانه مقاومت کردند.

رئیس جمهور ادامه داد: دشمنی که تا سال گذشته اعلام می‌کرد هدفم از بین بردن نظام جمهوری اسلامی ایران است امروز به صراحت اعلام می‌کند کاری با نظام ندارد. دشمنی که تا چند ماه قبل ادعا می‌کرد بزرگترین قدرت نظامی جهان است و اگر اراده کند نیروهای مسلح ایران را می‌تواند در هم بشکند، امروز اعلام می‌کند که قصد جنگ ندارد و چند ماه پیش خلیج فارس، جولانگاه ناوهای آنها بود اما امروز از ناوگان آنها خبری نیست و تا ۳۰۰ و ۴۰۰ مایلی دورتر در آب‌های بین‌المللی لنگر انداخته‌اند.

بر این مبنا حتی اگر اظهارات اخیر پمپئو مبنی بر آمادگی آمریکا برای مذاکره بدون شرط، بازی روانی و کلامی باشد، از استیصال آمریکایی‌ها برای اتخاذ راهبرد مؤثر در تسلیم کردن ایران نشان دارد؛ اتخاذ مواضع سینوسی مقام‌های واشنگتن، بیش از آنکه مسأله‌ای در حوزه سیاست خارجی واشنگتن باشد، برای ترامپ مسأله‌ای با مصارف داخلی است. بنابراین هرچه به انتخابات ۲۰۲۰ آمریکا نزدیک می‌شویم، بسامد این توابع سینوسی تشدید و فاصله زمانی آن کوتاه‌تر خواهد شد.

پژوهشم **۹۲۷۵**۹۲۷۹

منبع: ایرنا / پزشکی

دیدگاهتان را بنویسید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *